![](https://atlantbib.org/sites/default/files/logo_0.png)
Tilbage til søgning
Buster Adam Valeur Madsen, Elias Beyer Crosby & Signe Elmstrøm
Oversat til grønlandsk af Agapeta Skifte JensenBókin er skrifuð til nemenda sem hafa nýlega greinst með lesblindu, skólafélaga, foreldra og kennara. Hún er skrifuð sem samvinnuverkefni tveggja lesblindra nemenda og lesráðgjafa með þekkingu á lesblindu.
Una atuagaq atuartunut naqinnernik ilisarsisinnaannginnermut misilitsissimasunut, atuaqatinut, atuartuutilinnut ilinniartitsisunullu allagaavoq. Naqinnernik ilisarsisinnaanngitsut marluk atuarnermik siunnersuisoq naqinnernik ilisarsisinnannginnermik ilisimasalik peqatigalugit allagarivaat.
Lesblinda kallast líka dyslexía og hægt að skilgreina hana svona ,,viðvarandi truflun í kóðun ritmáls, sem orsakast af veikleika í taugakerfinu.” Þegar maður er lesblindur er erfiðara að læra að lesa og stafa því heilinn á í vandræðum með að tengja stafi við hljóð.
Naqinnernik ilisarsisinnannginneq aamma taaneqartarpoq dysleksi imalu nassuiarneqarsinnaalluni, allaatsip qanoq atuarsinnaaneranik ataqatigiisitsisinnaannginneq, qaratsap sananeqaataani arlaanni akornuteqarneq pillugu atuarniarnermik allanniarnermillu ilikkarniarnissamik ajornartorsiuteqartoqartarmat.
Lesblinda hefur ekkert með gáfur að gera. Lesblinda erfist oft og ekki er hægt að lækna hana. Margir lesblindir geta þjálfað sig til að verða góðir lesarar. Það er ca. 7% lesblindir í Danmörku. Það eru u.þ.b. tveir í hverjum bekk.
Naqinnernik ilisarsisinnaannginneq sianissutsimut/ pikkorissutsimut attuumassuteqanngilaq. Kingornuttagaasinnaavoq iluarsisinneqarsinnaananilu. Taamaakkaluartoq naqinnernik ilisarsisinnaanngitsut sungiusarnermikkut atuarsinnaalersarput. Danmarkimi inuit 7%-ii, atuaqatigiinnilu marluk naqinnernik ilisarsisinnaanngitsuupput.
Allir eiga rétt á að taka lesblindupróf á skólagöngunni leiki grunur á lesblindu. Í Danmörku er hægt að prófa mann frá 3. bekk. Notað er alþjóðlegt lesblindupróf sem ráðgjafi skólans leggur fyrir.
Kikkut tamarmik atuarnermi ingerlaneranni naqinnernik ilisarsisinnaanngissutsutut ilimagineqartut misilitsinnissaminnik pisinnaatitaaffeqarput. Danmarkimi misilitsinnerit 3 klassep naalernerani ingerlanneqartarput. Siunnersortit misiliisarput.
Í Danmörku hafa lesblindir nemendur möguleika að fá tæki (LST) fyrir lestur og skrift, námskeið um notkunina og sækja um lengri próftíma. LST er t.d. sími, tafla eða tölva með forrit sem les og kemur með tillögu að orðum þegar maður skrifar.
Danmarkimi naqinnernik ilisarsisinnaanngitsut atuarniarnerminnut iluaqutaasinnaasunik iluaqutsersorneqarsinnaatitaapput. Ilitsersorneqarsinnaallutik, misilitsinnissamut piffissarititap sivitsorsinnaaneranut qinnuteqarsinnaallutik. Qarasaasianillu atuarnermut allannermullu iluaqutissaminnik pissarsisinnaallutik.
LST getur hjálpað þegar maður les og skrifar. Það tekur lengri tíma að skrifa og lesa með LST, stundum veldur það erfiðleikum og erfitt að nota. Það þarfnast þjálfunar að nota LST. Það er gott þegar kennarinn, vinirnir og foreldrarnir vita hvað LST er og geta hjálpað.
LST atuarnermi allannermilu iluaqutaasarpoq. Sivisunerulaartaraluarpoq taanna atorlugu allanneq atuarnerlu nalunalaarsinnaallunilu. Sungiusartariaqarpoq. LST atorsinnaalersimagaanni kikkut tamarmik nuannaarutigisarpaat.
Það er ekki alltaf notalegt að fá að vita að maður sé lesblindur. Sumir verða leiðir og finnst þeir einmanna. Öðrum léttir að vita hvaða ástæða sé fyrir að maður eigi erfitt með að læra að lesa og stafa. Fólk uppgötvar að það sé ekki heimskt.
Naqinnernik ilisarsisnnaanngitsuuneq paasillugu nuannersuunngilaq. Nikallortoqarsinnaavoq kisimiigilerlunilu. Paasigaangamikkuli sooq taamaannerlutik eqqissiallattarput sooq atuarnermik ilikkarsinnaannginnerlutik. Paasisarpaat sianiitsuunatik.
Það er gott þegar vinir og kennari vita að maður sé lesblindur. Oft er þörf að fá lengri tíma til að vinna verkefni. Það er ekki alltaf gott að hafa afleysingakennara sem veit ekki að maður er lesblindur því þá þarf að útskýra það. En það er mikilvægt að segja frá þó maður verði skömmustulegur.
Nalunagu ilinniartitsisorisap ikinngutillu nalunngikkaat naqinnernik ilisarsisinnaangitsuuneq toqqissisimanarpoq. Suliassanut piffissaq sivisuneq atortariaqarami. Vikareqarluni naqinnernik ilisarsisinnaannginnermik paasinninngitsumik nuannerpallaarneq ajorpoq. Nassuiaattariaqartarlugu ilaanni ittoornalaartarmat.
Margir skólar í Danmörku hafa ,,Lesblindustöðvar”, þar sem lesblindir nemendur hittast og deila þekkingu t.d. um nýjustu öppin og hvað er nýjast í upplesningu eða tala- til ritunar. Á stöðvunum eru líka erindi til annarra nemenda, kennara og foreldra þannig að fleiri öðlist þekkingu um lesblindu.
Danmarkimi atuarfippassuarni naqinnernik ilisarsisinnaanngitsut patruliaqarput, tassani imminnut naapittarput atuarniarnermut iluaqutigisartakkatik, soorlu app-it iliuutsillu siunnersuutigisinnaasat avitseqatigiissutigineqartarput. Atuaqatiminnut, angajoqqaaminnut ilinniartitsisuminnullu naqinnernik ilisarsisinnaannginneq paasisitsiniutigisarpaat.
Í Danmörku er um 20 heimavistarskólar fyrir lesblinda þar sem lesblindur nemandi getur búið og verið í 9. eða 10. bekk. Þar vita kennarar allt um lesblindu og taka tillit til þess í kennslu og á lokaprófunum.
Danmarkimi 20-t miss. naqinnernut ilisarsisinnaanngitsunut efterskoleqarpoq. Taakkunani 9. aamma 10 klassit ingerlanneqartarput. Ilinniartitsusuusullu nalunngeqqissaapaat qanoq ilinniartitsinissartik misilitsitsinerillu ingerlanneqartarlutik.
Mikilvægasta ráð annarra lesblindra er að ,,Trúðu á sjálfan þig og viðurkenndu að þú ert lesblindur. Þú getur- eins og aðrir í heiminum” (Buster og Elias - lesblindir nemendur).
Naqinnernik ilisarsisinnaanngitsut siunnersuutigigajuppaat “imminut upperigigit naqinnernillu ilisarsisinnaanngitsuunerit akueralugu. Allatuulli sapinngilatit!
(Buster aamma Elias - naqinnernik ilisarsisinnaanngitsut).
Margir þekktir einstaklingar voru og eru lesblindir og má þar nefna Leonardo da Vinchi, H.C. Andersen, Albert Einstein, Bill Gates, Thomas Blachman og Will Smith.
Inuit tusaamasat arlariit naqinnernik ilisarsisinnaanngitsuupput, soorlu Leonardo da Vinchi, H.C Andersen, Bill Gates, Thomas Blachman aamma Will Smith.
Heimsmarkmið SÞ nr. 4 fjallar um að allir eigi að hafa jafnan aðgang að menntun- líka þegar maður þarf hjálpartæki. Hvað getum við gert til að hjálpa, þannig að samnemanda finnist hann ekki aleinn eða skammast sín fyrir að vera lesblindur?
FN-p nunarsuarmioqatigiinni anguniagassaasa ilaat nr 4 kikkut tamarmik ilinniagaqarsinnaanerannik siunertaqarpoq - aamma atortorissaarutinik atuigaluaraanniluunnit. Qanoq ililluta atuaqatitta naqinnernik ilisarsinnaangitsup ajunnginnerpaamik aamma kanngusuuteqartariaqannginneranik siunnersorluarsinnaavarput?