Skift
sprog
Play audiofile
Fastelavn i Danmark
DA SV BM FO IS
2
Öskudagur í Danmörku

Stine Kaiser

Oversat til íslensku af María Björk Jónsdóttir, Þórdís Ósk Stefánsdóttir og Matthildur Þóra Bolladóttir
Indlæst på dansk af Emilie Boulund
Indlæst på íslensku af Matthildur Þóra Bolladóttir
3
4

I Danmark er fastelavn først og fremmest børnenes fest. Ordet fastelavn kommer fra det tyske “Fastelabend”, som betyder “faste-aften”. Fastelavn falder ofte i februar.
Play audiofile

Í Danmörku er Öskudagur fyrst og fremst barnahátíð. Danska orðið fyrir ¨Öskudag er “fastelavn” og kemur frá þýska orðinu “Fastelanbend” sem þýðir föstu-aftan. Öskudagurinn er oftast í febrúar.
Play audiofile

5
6

I gamle dage holdt man en fastelavnsfest aftenen før de 40 fastedage. I fasten spiste man kun groft brød, grød og fisk. Når fasten er slut begynder påsken.
Play audiofile

Í gamla daga héldu menn öskudagshátíð kvöldið fyrir 40 daga föstu. Á föstunni borðuðu menn einungis gróft brauð, graut og fisk. Þegar föstunni lýkur byrja páskarnir.
Play audiofile

7
8

I dag slår man “katten af tønden” til fastelavn. I gamle dage var der en levende kat i tønden, som man forbandt med det onde. I dag fyldes tønden med slik og en kat lavet af papir.
Play audiofile

Í dag slá menn ,,köttinn úr tunnunni” á Öskudag. Í gamla daga var lifandi köttur í tunnunni, sem var tákn hins illa. Í dag er tunnan fyllt með nammi og kötturinn gerður úr pappír.
Play audiofile

9
10

Til fastelavn klæder man sig ud. I gamle dage klædte man sig ud som djævle for at skræmme det onde væk. I dag er der forskellige udklædninger. Ofte er der en præmie til bedst udklædte.
Play audiofile

Á Öskudaginn klæðir maður sig upp. Í gamla daga klæddi maður sig upp sem djöful til þess að hræða hið vonda burt. Í dag eru mismunandi búningar. Oft eru veitt verðlaun fyrir besta búninginn.
Play audiofile

11
12

Den, der slår tønden ned, bliver “kattekonge”, og der kåres også en “kattedronning”.
Play audiofile

Sá, sem slær tunnuna niður, verður ,,katta-kóngur’’, og einnig er krýnd ,,katta-drottning”.
Play audiofile

13
14

Et fastelavnsris er et bundt grene - oftest fra et birketræ. I gamle dage risede (slog) man sine børn med fastelavnsriset til minde om Jesu lidelser i påsken.
Play audiofile

Öskudagsvöndur er greinabúnt - oftast úr birki. Í gamla daga hýddi (sló) maður börnin sín með vendinum til að minna á þjáningar Jesú á páskunum.
Play audiofile

15
16

Fastelavnsris i dag er dekoreret med pynt klippet af papir, fjer og blomster i silkepapir. Man kan også være heldig at få et fastelavnsris med slik på.
Play audiofile

Öskudagsvöndur í dag er skreyttur með skrauti klipptu úr pappír, fjöðrum og blómum úr silkipappír. Maður getur líka verið heppinn og fengið öskudagsvönd með nammi á.
Play audiofile

17
18

Man spiser også fastelavnsboller, som er sødlige boller med vanillecreme i.
Play audiofile

Maður borðar oft öskudagsbollur, sem eru sætar bollur með vanillukremi í.
Play audiofile

19
20

At rasle er en skik til fastelavn. Udklædte børn går fra dør til dør og synger fastelavnssange. Børnene får penge eller slik som tak for sangen.
Play audiofile

Að ganga í hús er venja á Öskudaginn. Uppáklædd börn ganga á milli húsa og syngja öskudagslög. Börnin fá pening eða nammi sem þakklæti fyrir sönginn.
Play audiofile

21
22

Børnene synger:
“Fastelavn er mit navn, boller vil jeg have,
hvis jeg ingen boller får, så laver jeg ballade”
eller...
Play audiofile

Börnin syngja:
,,Öskudagur er mitt nafn, bollur vil ég fá,
ef ég fæ engar bollur, þá verð ég með læti”
eða…
Play audiofile

23
24

“Kan du gætte, hvem jeg er?
Kan du gætte, hvem jeg er?
For jeg har fået maske på,
misk-mask maske på
Kan du gætte, hvem jeg er?”
Play audiofile

,,Getur þú getið hver ég er?
Getur þú getið, hver ég er?
Því ég er með grímu
grími - grím grímu
Getur þú getið hver ég er?"
Play audiofile

25
26

En sjov leg til fastelavn kan være at “bide til bolle”. Det gælder om hurtigst at spise en bolle med hænderne på ryggen. Bollen hænger i en snor ud for ansigtet.
Play audiofile

Skemmtilegur leikur á Öskudaginn getur verið að ,,bíta í bollu”. Hann gengur út á að vera fljótastur að borða bollu með hendurnar fyrir aftan bak. Bollan hangir í snæri fyrir ofan andlitið.
Play audiofile

27
28

Fejrer man fastelavn, hvor du kommer fra?
Play audiofile

Er haldið upp á Öskudaginn þaðan sem þú kemur?
Play audiofile

29
Fastelavn i Danmark

Foto/ Myndir/ Asseq/ Valokuva/ Guvvieh:
S1+8+10+16+28: Stefan Åge Hardonk Nielsen
S4: Erbs55 - pixabay.com
S6: commons.wikimedia.org
S12+18+22+24+26: Stine Kaiser
S14: Albert d´Arnoux - 1857
S20: dengangi50erne.blogspot.dk
Forrige side Næste side